انواع جیب :

به صورت کلی جیبها در لباسهای زنانه به دو دسته توی لباس و روی لباس تقسیم می شوند .

جیبهایی که در توی لباس قرار می گیرد معمولا از پارچه آستری تهیه می شوند و از داخل به لباس وصل می شوند . انواع آن به شرح زیر است :

1-       جیبهایی که داخل درز یا چاک دوخته می شود .

2-       جیبهای جلوی لباس تا روی باسن کوچک که از کمر به طرف درز لباس وصل است .

3-       جیبهای برگردان که از رو یا یک چاک در روی لباس تشخیص داده می شود .

خوب حالا به نحوه دوخت انواع جیب می پردازیم : 

1-       جیب خارجی لباس بدون آستری : ابتدا الگوی جیب را روی پارچه پهن کرده و آنرا برش بزنید و دورتادور آنرا پاکدوزی کرده و لبه هاب آن را به طرف پشت پارچه برگردانیده و شلال می زنیم  و به لباس وصل می کنیم .

2-       جیب با گوشه های گرد : مانند مدل بالا تهیه می شود ، فقط گوشه های گرد را کوک شلال ریز می زنیم و نخ را قدری می کشیم تا کمی جمع شود و کاملاً به فرم الگو درآید .

3-       جیب با سجاف پهن تر : دو حالت می توان دوخت . اول اینکه لبه سجاف را تا کرده و چرخ می کنیم . گوشه های درز را به طرف اریب می چینیم و برمی گردانیم . دوم اینکه سجاف جیب را به طرف پشت برگردانده  همچنین لبه های درز را به طرف پشت پارچه برگردانده و کوک می زنیم .

مرحله دوم الگوی اولیه بالاتنه :

حال بعد از اجرای مرحله اول باید مرحله دوم را پیاده می کنیم .

از نقطه 9 به اندازه تیره (کارور) پشت به طرف چپ رفته ، نقطه 10 میشود .

از نقطه 10 به اندازه ۳/۲ گشادی کف حلقه (8.4=2*4.2=3/12.5) به طرف چپ رفته ، نقطه 11 میشود .

از نقطه 11 به اندازه 10-5 سانت برای فاصله انتخابی بین الگوی جلو و پشت به طرف چپ رفته ، نقطه 11A می­شود .

(برای باسن های بزرگ بالای 100 سانت­ بخصوص 120 سانت ، 10 و برای باسن های کوچک 5 سانت) .

از نقطه 11Aبه اندازه 3/1 گشادی کف حلقه به طرف چپ رفته ، نقطه 12 میشود .

از نقطه 12 به اندازه کارور پیش به طرف چپ رفته ، نقطه 13 میشود .

از نقطه 13 به اندازه 10/1 دور سینه به اضافه 0.5 سانت به طرف راست رفته ، نقطه 14 میشود . (10.5=0.5+10)

نقاط به دست آمده را طبق نقشه به طرف بالا و پایین گونیا می­کنیم .

خوب ، بعد از اینکه اندازه های اصلی رو گرفتیم و در جدول مورد نظر با توجه به نوع لباس مورد علاقه قرار دادیم و اعداد مربوطه را بدست آوردیم ، حال باید الگوی خام و اولیه را تهیه کنیم .

ما برای دوخت تمام لباسها ابتدا باید الگوی خام را تهیه کنیم و سپس مدل مورد نظرمون رو روی اون پیاده کنیم .

الگوی اولیه بالاتنه دارای شش مرحله است ، که به مرور زمان اون ها رو آماده می کنم .

مرحله اول الگوی اولیه بالاتنه :

خط عمود 1 را گونیا کنید . از نقطه 1 به اندازه بلندی خط حلقه پایین آمده نقطه 2 می­شود .

از نقطه 1 به اندازه بلندی بالاتنه پشت پایین آمده نقطه 3 می­شود .

از نقطه 1 به اندازه بلندی خط باسن پایین آمده نقطه 4 می­شود .

از نقطه 1 به اندازه بلندی قد لباس پایین آمده نقطه 5 می­شود .

نقاط 2و3و4و5 را به طرف چپ گونیا می­کنیم . از نقاط 3و4و5 هر کدام 2 سانت به طرف چپ رفته نقاط 6و7و8 بدست می­آید .

نقطه 6 را با خط صاف به 7و8 وصل می­کنیم ، نقطه 6 را با خط صاف به نقطه 1 وصل کرده نقطه 9 (محل تلاقی خط افقی 2 ) بدست می­آید .

زیپ :

در دوخت زیپ نکاتی را باید رعایت نمود که دوخت آنرا خیلی ساده تر می کند . مثلاً هرگز زیپ را با پایه های معمولی چرخ به لباس متصل نکنید و طول هر چاک باید 1.5 تا 1 سانت از طول زیپ بلندتر باشد .

1- زیپ مخفی با دست :

زیپ پارچه هایی مثل مخمل ، تور ، ابریشم ، دانتل و پارچه های لطیف مثل حریر و انواع پارچه های فانتزی را باید با دست دوخت  . در این حالت باید از دوخت بخیه استفاده کرد که کاملاً محکم شود .

2- زیپ مخفی با چرخ :

 این نوع دوخت برای اتصال زیپ به چاک یقه ، چاک آستین ، درز وسط پشت ، درز وسط جلو و درز پیلی های گرد و خوابیده به کار می رود . زیپ را ابتدا کوک می زنیم پایه زیپ را روی سمت راست سوزن تنظیم کرده ، پارچه را به حالت صاف زیر پایه قرار دهید سپس با با فاصله ای معین از دندانه زیپ (در حدود نیم سانت) دوخت را انجام می دهیم .

پهن کردن الگو روی پارچه :

1-       ابتدا الگوها را اتو می کنیم .

2-       ترکی پارچه را قیچی می کنیم .

3-       با توجه به خطوط عمودی در الگو ، باید این خطوط موازی با ترکی پارچه باشند .

4-       بعد با سنجاق الگو را روی پارچه محکم می کنیم .

طریقه انتقال الگو روی پارچه :

1-       بعد از سنجاق زدن اگو به پارچه با استفاده از کاربن الگو را روی پارچه پیاده می کنیم .

2-       جای پنسها و .... را رولت می کنیم .

3-       الگو را از روی پارچه برداشته و طرف دیگر را نیز مجدد رولت می کنیم .

روشهای دیگری برای انتقال الگو وجود دارد مانند کوک شل ، چرت و صابون .

پارچه :

انواع الیاف :

الیاف طبیعی : پشم ، پنبه ، ابریشم

الیاف مصنوعی : ریون ، نایلون و پلی استر

الیاف طبیعی :

 پنبه – ((Cotton:

1- الیاف پنبه ای هادی حرارت هستند و حرارت بدن را به بیرون منتقل می کنند در نتیجه خنک هستند .

2- به راحتی لکه گیری و شسته می شوند .

3- در برابر ساییدگی مقاوم هستند .

4- پس از استفاده اگر خوب خشک نشود ، بوی عرق بدن در آن باقی می ماند .

5- در ایران به لباسهای پنبه ای نخی می گویند .

کتان-  (Leinen):

1- کتان از نظر خصوصیات مانند پنبه است و در ایران کشت نمی شود .

2- پارچه های کتانی دارای سطح صاف و درخشنده اند زودتر از پنبه تمیز میشوند .

3- به اندازه پارچه های پنبه ای آب را جذب می کنند اما زودتر خشک می شوند به همین دلیل حوله های کتانی بهتر از پنبه ای است.

پشم – Wool)) :

1- با توجه به این که این الیاف از چه حیوانی تهیه شده به نام های مختلفی می باشند مانند گوسفند مرینوس ، پشم لاما و موی بز

2- پارچه های تهیه شده از پشم ، به دلیل ذخیره شدن هوا در بین الیاف عایق می باشند .

3- به علت خاصیت رطوبت پذیری و داشتن خلل و فرج عرق بدن را جذب می کنند و آن را به آرامی تبخیر می کند به همین دلیل در زمستان شخص در زمستان کمتر احساس سرما می کند .

4- بعد از شستن نباید آنرا آویزان کرد بلکه بهتر روی پارچه نخی پهن کنیم .

ابریشم –  (Silk) :

1- این پارچه ها خیلی سبک و براق هستند دارای کشش بالا و در برابر پارگی و چروک پذیری مقاومت بالایی دارند .

2- به علت داشتن پروتئین هادی حرارت نیستند و در خود نگه می دارند .

3- هم در تابستان و هم در زمستان قابل استفاده اند . به دلیل لطافت و عایق بودن .

الیاف نیمه مصنوعی و مصنوعی :

ویسکوز – (Viscose)  :

1- هادی گرما هستند بنابراین بدن احساس گرما می کند .

2- از ابریشم طبیعی خنک تر است و منسوجات بسیار نرم و لطیف می توان ار آن تهیه کرد .

نایلون – (Nylon) :

1- نایلون جزء الیاف کاملاً مصنوعی است .

2- نایلون استحکام خوبی در برابر سایش و کشش دارد به همین دلیل موارد استعمال زیادی دارد از جمله جورابهای نایلونی به علت قابلیت الاستیکی زیاد در قسمت زانو و مفاصل کیسه ای نمی شود .

3- فورآ خشک می شوند ، زیرا رطوبت کمی به خود جذب می کنند .

4- از نخ فیلامنت برای تهیه جوراب ساق بلند ، آستری ، مایوی شنا ، لباس ورزشی ، پارچه دانتل ، بارانی ، پوشاک پلیسه دار ، پارچه های کشباف استفاده می شود .

پلی استر – (Polyesters) :

1- پلی استر کاملاً مصنوعی است .

2- مقامت فوق العاده ای در برابر چروک شدن دارند حتی در زمانی که خیس می شوند .

3- اگر پلی استر با الیاف طبیعی مخلوط شود، در تهیه منسوجات سبک وزن مانند پارچه های پرده ای ، ساتن ، پیراهن و بلوز مورد استفاده قرار می گیرد .

4- به علت خاصیت اتوپذیری زیاد در تهیه پارچه های پلیسه زنانه و بشور بپوش مصرف می شود .

موارد بالا جزء مهمترین انواع پارچه بود ، در زیر فقط به نام تعدادی از انواع دیگر پارچه اکتفا می کنیم .

1.       بروکات : دارای نخهای برجسته و درخشان است

2.       بورکن کرپ : نوعی پارچه با سطح بافته شده مانند پوست درخت است .

3.       بوکله : نوعی پارچه با گره های نامنظم و سطحی گره دار است .

4.       چینل : نوعی پارچه شبیه مخمل و ضخیم که دارای کرکهایی در هر دو رو است .

5.       کلوله : نوعی پارچه نوعی کرپ که از دو بافت در کنار هم شکل گرفته که دارای نقوش برجسته نامنظم است .

6.       مخمل کبریتی : نوعی پارچه که با نخ های نازک بسیار نرم با نخ های ضخیم بافته شده است .

7.       دنیم : پارچه های جینی که فقط نخ های تار آن رنگ شده و نخهای پود آن سفید است .

8.       فاکون : پارچه ای بدون طرح است که طی روند ناهمگون و متفاوت بافته شده و اغلب تلفیقی از مات و براق است .

9.       دوشس : پارچه ساتن براق و محکم که از ابریشم و الیاف مصنوعی بافته شده است .

10.    کرنیکل ، کرش : نوعی پارچه دارای بافتی برجسته و چین دار به شکل پفکی است .  

11.    تیغ ماهی یا فیش گرات : با نخ های مختلف در تار و پود پارچه ، پارچه ای طرح دار با بافت جناقی شکل است .

12.    گاباردین : نوعی پارچه با بافت ریز از پنبه ، پشم یا الیاف مصنوعی با نقوش برجسته تیغ ماهی ، جناقی یا مخلوط راه راه اریب است که همواره از سمت راست به چپ یا پایین به بالا بافته می شود .

13.    گلن چک : نوعی پارچه چهارخانه ، برجسته یا سایه روشن .

14.    ژاکارد : همه پارچه هایی که طرح آنها از روند بافت پارچه شکل گرفته است .

15.    هانن تریت : پارچه ای با چهارخانه های کوچک که در گوشه هر چهارخانه نیز زائده ای اریب مانند وجود دارد .

16.    جین : پارچه ای پنبه ای که اغلب سنگ شور شده است .

17.    لمه : پارچه ای رنگارنگ و براق که از الیاف رنگی یا نخ های براق بافته شده است .

18.    ماهوت : پارچه ای پشمی یا غیر ضخیم که از طریق روشی مشایه نمدمالی تهیه میشود .

19.    مواره : پارچه ای با راه راه اریب و طرحی موج دار است که از طریق پس کردن پارچه شکل گرفته است .

20.    موسیلن : پارچه ای لطیف و نرم ، شبیه کتان که از پنبه یا پشم تهیه شده است .

21.    پانه زامت : مخمل ضخیم و براق با کرک های فشرده

22.    پپیتا : نوعی پارچه با چهارخانه های کوچک تیره و روشن که بر خلاف طرح جناغی کنگره دار نیست .

23.    پارچه پرزدار یا پوست مصنوعی : پارچه هایی که پوشش مویی ضخیمی دارند و رنگ و اندازه آن شبیه خز واقعی است که به پولیش معروف است و نخ آن مصنوعی است .

24.    پیکی : پارچه دوبافت با طرح های برجسته که به نظر لایی می آیند .

25.    کشباف یا استرج : نوعی پارچه با بافتهای از راست به چپ که خاصیت ارتجاعی دارد .

26.    ریپس : نوعی پارچه با نخهای برجسته که به صورت اریب است .

27.    ژرسه رومانیت : نوعی پارچه محکم با کمی خاصیت ارتجاعی که اغلب از پشم گوسفند است .

28.    راه راه : نوعی پارچه راه راه که شبیه پوست درخت راه راه است .

29.    پلووری یا سویت شرت اشتوف : اغلب از نوع تریکوی ضخیم یا ژرسه است که از پنبه بافته می شود .

30.    ترموفلورز یا فلیسه : هر دو روی پارچه کاملاً ضخیم ، زبر و پشمی مانند از الیاف مصنوعی است .

31.    توخ : پارچه های شطرنجی با طرح های مختلف .

32.    چیت ویچی : نوعی پارچه چهارخانه ، دو رنگ که از پنبه بافته شده است .

1- اتوی درزهای منحنی : درزهای خمیده و منحنی را روی بالشتک بیضی قرار می دهیم ، درزها را چرت می زینم . سژس ۵ سانت ۵ سانت اتو میکنیم .

2- اتوی پنسها : بعد از چرخ کردن پنس ، ابتدا دو طرف آن را روی خطوط چرخ شده اتو می زنیم ، سپس انرا روی بالشتک بیضی قرارداده و به یک سمت خوابانیده و اتو می کنیم . همیشه از سمت عریض تر به سمت نوک آن اتو می کشیم .

3- اگر پارچه ضخیم باشد باید میان پنس را بچینیم ، سپس درز آنرا باز میکنیم پس از قراردادن کاغذ بین درز و پارچه آنرا اتو میکنیم .

4- درز سجاف را قدری به طرف داخل حرکت می دهیم بعد از کوک زدن و قراردادن پارچه رو اتویی آنرا اتو میکنیم .

5- اتوی چینها : هرگز روی ضخامت چین ها را اتو نکنید بلکه نوک اتو را داخل چینها فرو ببرید .

اتو :

انواع وسایل اتو :

1- اتو بخار

2- اتو با فرم منحنی : این اتو ثابت است و قسمتهایی از لباس که منحنی اند را روی آن می کشیم .

3- اتو پرس

4- میز اتو

5- بالشتک های مخصوص اتو:

      بالشتک بیضی : برای اتو کردن درزها ، پنس های بالاتنه و فرم دادن به قسمتهایی از لباس به کار می رود .

     بالشتک دستی : این بالشتگ روی ژانت سوار می شود .

6- ژانت : برای اتو کردن داخل آستین و مج به کار می رود .

7- پارچه مخصوص اتو کشی

8- چوب مخصوص کوبیدن پارچه

 چگونگی اتو کردن لباس :

نحوه اتو کشی کاملاً در دوخت لباس موثر است .

پس از چرخ کردن هر درز باید بلافاصله آنرا اتو کنیم بعد به هم وصل کنیم .

قبل از برش لباس باید پارچه و الگو را به خوبی اتو کنیم که در این حالت باید حرارت بسیار ملایم و بدون بخار باشد .

برای اتو کردن حتما از پارچه رو اتویی باید استفاده کنیم .

اتو کردن درزها و پنس ها :

1- باید بعد از چرخ کردن و قبل از باز کردن درزها روی خط چرخ را اتو کنیم .

2- درزها را با دست دیگر باز کرده و به وسیله نوک اتو خط درز را اتو می کنیم .

3- ممکن است در بعضی از پارچه ها جای درز روی پارچه جا بیاندازد برای جلوگیری از آن هنگام اتو کردن باید کاغذی را برش داده و در زیر ضخامت جادرز قرار دهید و بعد از باز کردن درز ، درزها را بلند کرده و زیر آنرا اتو می کنیم .

چرخ خیاطی :

چرخ های خیاطی خانگی :

1- چرخ دستی

2- چرخ های همه کاره خانگی

چرخ های خیاطی صنعتی

1- چرخ راسته دوز صنعتی : فقط یک نوع کار با سرعت بالا انجام می دهد .

2- چرخ مادگی دوز : دوخت انواع جادکمه

3- چرخ سردوزی یا پاک دوزی : مخصوص پاکدوزی لبه کار است .

 نخ :

انواع مختلف الیاف دوختنی عبارتند از :

1- قرقره نخی مرسریزه : دارای الیاف تابدار است و بیشترین استفاده را در دوخت دارد .

2- قرقره ابریشمی : برای دوخت پارچه های ابریشمی استفاده میشود .

3- قرقره نایلونی : برای دوخت پارچه های با الیاف مصنوعی مثل بشور بپوش که احتیاج به اتو ندارند استفاده میشود .

4- قرقره پلی استر :

5- کش قیطانی : در ضخامت بسیار نازک بافته می شود دارای خاصیت ارتجاعی بسیار است و به ماسوره پیچیده میشود .

6-عمامه نخی : جهت شلال دوزی روی درزها استفاده میشود . باید دوخت بخیه چرخ درشت و سوزن هم باید در اندازه درشت باشد.

7- ابریشم تابیده : برای دوخت جادکنه استفاده میشود و به صورت کلاف کوچک شش لا در بازار موجود است .

8-  نخ کوک : نخی است که آهار ندارد و برای کوک استفاده میشود .

حال باید بدانیم چه نوع نخی با چه نوع پارچه و سوزنی متناسب است :

1- پارچه های نازک و ظریف :

یادم رفت اول لیست تمام وسایل رو بگم .

لیست کامل از این قراره :

1- قیجی

2- وسایل اندازه گیری مثل سانتی متر ، خط کش و ...

3-سوزن

4- سنجاق

5- جا سنجاقی

6- موم : برای دوام و استحکام بیشتر نخ ، آن را چند بار به موم می کشیم .

7- وسایل علامتگذاری مثل مداد ، صابون ، رولت ، گچ مخصوص ، کاربن مخصوص خیاطی

8- لایی

9- دکمه

10- زیپ

11- فشاری زن پرسی : برای پرس کردن دکمه های فلزی به کافشن ، شلوار یا لباس کودکان استفاده میشود .

12-نخ

13-انگشتانه

14-مانکن

15-گیره مخصوص تهیه نوار اریب

16-قزن قفلی

17-چرخ خیاط

18- اتو

19-پارچه

20- کاغذ الگو

زیپ :

زیپ ممکن است از فلز یا نایلون دنده ای شکل ساخته شده باشد که نوع نایلونی آن انعطاف پذیر تر است .

انواع زیپ :

1- زیپ دامن : این زیپ دارای طول 15-20 سانت است و از قسمت بالا باز می باشد .

2- زیپ مخفی : معمولاً دندانه های آن در پشت زیپ مخفی است و از قسمت روی کار دوخت زیپ پنهان است .

3- زیپ های مجزا : در قسمت انتها از هم جدا می شوند ، برای پالتو ، ژاکت و ... استفاده میشود .

4- زیپ لباس جین : این زیپ فلزی است و دارای دندانه های درشت و محکم است .

5- زیپ روکش مبل و تشک و وسایل منزل : دارای دندانه های درشت و خشن و محکم است .

 لایی :

لایی انواع مختلف دارد . باید در انتخاب آن دقت کنیم که با ضخامت پارچه و جنس آن با پارچه هماهنگ باشد . هر کدام از آنها  مخصوص یک نوع پارچه یا دوخت خاص است .

1- لایی مویی یا سوزنی : این لایی از جنس پشم است و برای کت و پالتوی مردانه به کار می رود .

2- لایی چسب : ساده ترین نوع لایی است که با اتو به لباس می چسبد و ضخامت آن بر اساس جنس پارچه انتخاب می شود .

3- لایی پارچه ارگانزا : این لایی همان پارچه ارگانزا است که در لباسهای ظریف به کار می رود .

انواع لایی چسب :

1- زافیکس : این لایی به هر دو روی پارچه می چسبد و مخصوص لبه های دامن و آستین است .

2- پارچه ای : ازجنس پارچه بوده و مخصوص پارچه های نسبتاً لطیف است و چون ممکن است آب برود بهتر قبل از برش کمی در آب بگذاریم .

سوزن :

از مهمترین وسایل خیاطی سوزن است که انواع آن به این قرار است :

سوزن دستی :

1-  سوزن شارپ : دارای نوک بسیار تیز است و شماره 10و11 آن برای نخ های ابریشمی و پارچه های حریر به کار میرود و شماره     های1 به بعد آن برای پارچه های ضخیم به کار می رود .  این سوزن دارای طول متوسط است

2- سوزن منجوق دوزی : این نوع سوزن ظریف و دارای طول بلند  است و برای پارچه های لطیف استفاده می شود .

3- سوزن بیتوین : این سوزن دارای طول متوسط است و برای پارچه های با ضخامت متوسط و زیاد استفاده می شود .

سوزن مخصوص چرخ خیاطی :

1- سوزن سرسوخته یا سرسیاه : این سوزن برای پارچه هایی است که از طول یا عرض کش می آید و یا پارچه های حریر ، استرچ و کرپ که نرم و لطیف هستند به کار می رود .

2-  سوزن دوقلو : برای دوخت همزمان دوردیفه به کار می رود .

3- سوزن ژوردوزی : این سوزن انحنای گرد دارد و برای پارچه های کتانی و ارگانزا برای زیگزاگ و طرح دوزی به کار می رود .

4- سوزن سه گوش : مخصوص پارچه های چرمی و جیر است .

 آموزش خیاطی :